Verschil Cito, NIO en IQ-test

Er is een groot verschil tussen de Cito, NIO en een IQ-test zoals de WISC. Op deze pagina treft u enige uitleg.

De Cito sluit aan bij de doorlopende leerlijn van scholen, waarbij wordt bekeken of hetgeen bekend/ geleerd dient te zijn kan worden gereproduceerd. De NIO is een meerkeuzetoets met zes subtests, zeer talig van aard, waarbij de onderdelen vrij nauw aansluiten bij deze leerlijnen. De NIO correleert zeer hoog met de Cito (hoger dan de Eindtoets IEP of Route 8, bijvoorbeeld). Nadeel van de NIO is dat op deze wijze geen echt goed beeld wordt verkregen van het complete denkniveau van een kind.

Dat kan wel met een brede intelligentietest, waarbij fysieke vraagstukken (ruimtelijk/ technisch) afwisselen met taalvaardigheid. Hierbij bepaalt het denkniveau van het antwoord de score, dat is geheel anders dan bij de NIO met ‘goed of fout’. Neem als vraag ‘wat is een pen’ en als antwoord ‘die is blauw’ – 0 punten; antwoord ‘daar kun je lijntjes mee trekken’ – 1 punt en ‘schrijfgerei’ – 2 punten. Op alle onderdelen en alle vragen is een dergelijk onderscheid te maken in grofweg ‘beschrijvend’, ‘toegepast’, ‘conceptueel’. In totaal ontwikkelt zich zo een algemeen denkniveau, het totale IQ (TIQ) en dat geeft een zeer betrouwbaar beeld van het denkniveau van een kind. Op basis daarvan kunnen wij een zeer zuiver beeld geven van het bij dit denkniveau passend onderwijsniveau, ook voor taligheid (‘alpha’) en ruimtelijk/ technisch (‘bèta’). Het gaat dan veel minder om reproductie van opgedane kennis en een IQ-test is hierdoor uitstekend geschikt als ‘second opinion’ voor denk- en onderwijsniveau.

Hiernaast spelen erfelijkheid en sociale omgeving een belangrijke rol. Het opleidingsniveau van de ouders bepaalt in hoge mate het uiteindelijk behaalde opleidingsniveau van een kind.

Hierbij wil ik opmerken dat gedragsaspecten een zeer beperkte rol spelen bij het zorgvuldig voorspellen van onderwijsniveau van een leerling. Juist bij de overstap naar het voortgezet onderwijs verandert er veel dat van invloed is op persoonlijkheid/ motivatie/ houding en gedrag. Laat u niet misleiden door verkeerde interpretaties van gedrag of testresultaten op de basisschool.

Marcel Jansen – De Testpsycholoog