Verschil Cito, NIO en IQ-test

Er is een groot verschil tussen de Cito, NIO en een IQ-test zoals de WISC. Op deze pagina treft u enige uitleg.

De Cito sluit aan bij de doorlopende leerlijn van scholen en toetst of een kind deze lesstof kan reproduceren. De NIO is een meerkeuzetoets met zes subtests, zeer talig van aard, waarbij de onderdelen aansluiten bij deze leerlijnen. De NIO correleert hoog met de Cito (hoger dan de Eindtoets IEP of Route 8, bijvoorbeeld). Nadeel van de NIO is dat op deze wijze geen echt goed beeld wordt verkregen van het complete denkniveau van een kind.

Een brede intelligentietest zoals de WISC wisselt fysieke vraagstukken (ruimtelijk/ technisch, zoals puzzels maken) af met taalvaardigheid (zoals het benoemen van overeenkomsten tussen woorden). Hierbij bepaalt het denkniveau van het antwoord de score, dat is geheel anders dan bij de NIO met ‘goed of fout’. Neem als vraag ‘wat is een pen’ en als antwoord ‘die is blauw’ – 0 punten; antwoord ‘daar kun je lijntjes mee trekken’ – 1 punt en ‘schrijfgerei’ – 2 punten. Op alle onderdelen en alle vragen is een dergelijk onderscheid te maken in grofweg ‘beschrijvend’, ‘toegepast’, ‘conceptueel’. In totaal ontwikkelt zich zo een totaal denkniveau, het totale IQ (TIQ). Op basis van het TIQ kunnen wij een zeer zuiver beeld geven van het bij dit denkniveau passend onderwijsniveau. De WISC geeft ook een betrouwbaar inzicht in taligheid (‘alpha’) en ruimtelijk/ technische capaciteiten (‘bèta’). Het gaat hierbij veel minder om reproductie van opgedane kennis zoals bij Cito en een IQ-test is hierdoor uitstekend geschikt als ‘second opinion’ voor denk- en onderwijsniveau.

Hiernaast zijn erfelijkheid en sociale omgeving belangrijk. Het opleidingsniveau van de ouders bepaalt in hoge mate het uiteindelijk behaalde opleidingsniveau van een kind.

Hierbij wil ik opmerken dat gedragsaspecten een zeer beperkte rol spelen bij het zorgvuldig voorspellen van onderwijsniveau van een leerling. Juist bij de overstap naar het voortgezet onderwijs verandert er veel dat van invloed is op persoonlijkheid/ motivatie/ houding en gedrag. Laat u niet misleiden door verkeerde interpretaties van gedrag of testresultaten op de basisschool.

Marcel Jansen – De Testpsycholoog